گزنفون ( مترجم : رضا مشايخى )

90

كورشنامه ( فارسى )

فراوانى در بين آنان يافت مىشود كه بايد تعليمات گذشته را به يادشان آورد . در انجام اين وظيفه كوتاهى نورزيد ، چه ارشاد و هدايت مردم و تلقين رشادت و پاىدارى مايهء آزمايش شماست ؛ زيرا هركس بتواند در چنين مواقع ، ديگرى را نيك و مهذب سازد ، مردى است كامل و شجاع . و حال آن‌كه هركس كه در خاطرهء خود ، يادگارى از تعليماتى كه فراگرفته دارد و آن را به ديگرى نمىآموزد ، هنوز به مرحلهء شجاعت كامل نرسيده است . اين است كه من خود در اين باب به آنان سخنى نمىگويم و اين وظيفهء تعليم را به شما واگذار مىكنم تا با آنها گفت‌وگو كنيد زيرا وقتى شما آنها را در دستهء خود زير نظر داريد ، آنها خواهند كوشيد تا در دل شما جاى بگيرند . آنها چون شما را مردانى مصمم ديدند از شما پيروى خواهند كرد . بر شماست كه در اين راه بكوشيد و درس عمل به آنها بدهيد . حالا همان‌طور كه تاج بر سر داريد به دسته‌هاى خود مراجعت كنيد . » پس از اين‌كه سركردگان ره‌سپار اردوگاه شدند ، كورش سردسته‌هاى جزء را كه مراقب عقب سپاه هستند ، گرد خود فراخواند و گفت : « سربازان پارسى ، شما حالا مردان آزموده و برگزيده شده‌ايد و از همه جهت با بهترين سربازان روزگار برابرى مىكنيد و با سن و تجربه‌هاى مكرر خود از جملهء فنون حربى آگاه شده‌ايد . منزلت شما از طلايه‌داران كه پيشاپيش سپاه در حركت‌اند كم‌تر نيست . شما مراقب صفوف عقب سپاه هستيد ، سربازان را تشويق كنيد كه بكوشند و رشادت به خرج دهند و چنان‌چه از تازه‌واردان كسى را ديديد كه در انجام تكليف خود قصور مىورزد آگاهش كنيد . اجازهء تنبلى و سستى به كسى ندهيد . شما در نيل به پيروزى بيش از ديگران استحقاق داريد ، زيرا كهن‌سال‌تر از ديگران هستيد و وزن سلاحى كه به دوش خود داريد بيش از ديگران است . اگر از صفوف مقدم شما را به كمك طلبيدند ، با عجله به پيش بشتابيد ، آنان را يارى دهيد تا زودتر به قلب دشمن برسيد . برويد شام خود را بخوريد و در دسته‌هاى خود قرار بگيريد . » اين بود نمونه‌اى از وضع اردوگاه كورش . از طرف ديگر ، آسورىها پس از صرف غذا آهسته آهسته از سنگرها خارج شدند و با اطمينان خاطر به صف‌آرايى پرداختند . شاه آسور سوار بر ارابه‌اى ناظر آرايش سپاهيان خود بود و سربازان را مخاطب ساخته مىگفت : « اى سربازان آسورى ، آن‌روز فرارسيده است كه شما مردان شيردل لياقت خود را نشان دهيد . شما اكنون براى جان خود ، براى مملكتى كه در آن به دنيا آمده‌ايد ، براى خانواده‌اى كه شما را بزرگ كرده است ، به خاطر زنان ، فرزندان و به خاطر هرچه برايتان عزيز و گرامى است دست به كار جنگ شده‌ايد . اگر در اين صحنهء كارزار پيروز شديد ، مثل ايام گذشته از غنايم بسيار برخوردار مىشويد ؛ ولى چنان‌چه شكست بخوريد ، هرچه دارا هستيد به تصاحب دشمنان درمىآيد . چون همگى مصمم به جنگ هستيد با پاى محكم بايستيد . اگر كسى بخواهد از راه فرار و با اجسادى بدون چشم ،